siągnięte sukcesy okazały się dla Europy niewystarczające. Posyłając w bój tak wielkie armie podczas III krucjaty, prowadzone przez trzech najsilniejszych władców zachodu, liczono na większe efekty. Działania na rzecz nowej wyprawy podjął więc, jeden z najsłynniejszych papieży, Innocenty III. Postać niewątpliwie niezwykła, która później doprowadziła papiestwo prawie do dominacji nad Europą. Jednak po niedawnym wielkim wysiłku trzeciej krucjaty, propaganda Kościoła nie zdołała poderwać mas. Do wyprawy przyłączyli się głównie feudałowie wschodniofrancuscy i Lombardzcy, uciekając przed prześladowaniami Filipa Augusta oraz rycerstwo północnej Italii. Celem wyprawy miał być Egipt, wskazywany przez nieżyjącego już Ryszarda Lwie Serce jako najsłabiej bronione terytorium muzułmańskie. Uznano, że najlepszym sposobem dotarcia do celu, będzie wynajęcie floty w jednym z miast włoskich. Ostatecznie wybór padł na Wenecję, która za cenę osiemdziesięciu pięciu tysięcy grzywien kolońskich w srebrze, zobowiązała się dostarczyć środki transportowe dla czterech i pół tysiąca rycerzy, dziewięciu tysięcy giermków, dwudziestu tysięcy piechurów oraz prowiant wystarczający na rok. Tak się składało, że Wenecjanie prowadzili w tym samym czasie negocjacje z Egiptem w sprawie przywilejów handlowych, dlatego bardzo im nie na rękę było skierowanie krucjaty właśnie do Egiptu. Krzyżowcy oczywiście w ogóle nie wiedzieli o takich negocjacjach, nie poznali się więc na misternej politycznej grze Wenecjan. W czerwcu 1202 roku cała armia zgromadziła się w Wenecji. Jednak nie udało się jej zebrać wystarczającej sumy pieniędzy. Doża wenecki Enrico Dandolo zaproponował więc krzyżowcom, że w ramach spłaty długu pomogą Republice zająć węgierskie miasto Zadar, o które Wenecja od lat prowadziła wojnę. Krzyżowcy, pomimo napomnień papieża, nie widząc innego wyjścia, zgodzili się. Pod koniec roku miasto, należące do prawego syna Kościoła, króla węgierskiego, zostało zdobyte. Papież zareagował na to błyskawicznie obkładając Wenecjan ekskomuniką. Innocenty III nie miał już jednak żadnego realnego wpływu na przebieg krucjaty. Podczas miesięcy zimowych do obozu krzyżowców w Zadarze przybył Aleksy, syn zdetronizowanego cesarza bizantyjskiego Izaaka Angelosa. Obiecał on krzyżowcom, że w zamian za osadzenie go na tronie, zapłaci za nich zaległy dług u Wenecjan, pomoże przetransportować ich do Egiptu, ponadto zaoferuje im dziesięć tysięcy żołnierzy, jako sojuszników do walki z Turkami oraz podporządkuje Kościół wschodni Rzymowi. Większość krzyżowców nie wahała się ani chwili.

Konstantynopol

W czerwcu 1203 roku armia krucjatowa wylądowała pod Konstantynopolem. Urzędujący cesarz Aleksy III, na widok zbliżającej się armii uciekł z miasta. Możni Konstantynopola zareagowali jednak energicznie. Wypuścili z więzienia Izaaka Angelosa i zaprosili jego syna Aleksego do miasta, aby go koronować. Aleksy poprosił krzyżowców o zaprzestanie walk i udał się do kościoła Mądrości Bożej, gdzie się koronował jako Aleksy IV i objął rządy wraz ze swoim ojcem. Szybko jednak przekonał się, że spełnienie obietnic przychodzi o wiele trudniej niż ich dawanie. Nie był w stanie zebrać żądanego przez krzyżowców okupu, nie mówiąc już o wystawieniu dziesięciotysięcznej armii czy podporządkowaniu się Kościołowi zachodniemu. W końcu łacinnicy zaczęli się domagać spełnienia obietnic. Należy pamiętać, że zwykli krzyżowcy upatrywali w Bizancjum źródła prawie wszystkich klęsk łacinników w Ziemi Świętej. Kusiły także ogromne bogactwa, skutecznie jeszcze wyolbrzymiane przez pałającego szczerą nienawiścią do Bizancjum, Enrico Dandolę. 12 kwietnia 1204 roku Frankowie przejęli miasto. Grabieże i mordy trwały trzy dni, w wyniku których to wspaniałe miasto średniowiecza zostało obrócone w ruinę. W wyniku nacisków Wenecjan na nowego cesarza wybrano Baldwina hrabiego Flandrii. Był to człowiek o bardzo dobrym rodowodzie, a zarazem łatwy do kierowania. Zdobywcy podzielili między siebie ziemie byłego już Bizancjum. Nie udało im się jednak zająć ziem Azji Mniejszej, gdzie uciekinierzy ze stolicy założyli własne państwa w Epirze, Nikei, i Trapezuncie. Władcy Nikei i Trapezuntu szybko się koronowali na cesarzy. Nowo powstałe Cesarstwo Łacińskie, nie opanowało także Bułgarii, z którą będzie prowadziło wojnę przez następne lata. Nie udało się również podporządkować Kościoła greckiego hierarchii zachodniej, gdyż pomimo że ustanowiono patriarchę łacińskiego w Konstantynopolu, to ludność odnosiła się do niego z nienawiścią, uznając tylko patriarchę wschodniego, który udał się do Nikei. Tak naprawdę utworzenie tego cesarstwa przysporzyło również problemów samym łacinnikom w Królestwie Jerozolimskim. Od tej chwili zdecydowana większość krzyżowców zamiast do Królestwa, gdzie wolnej ziemi było jak na lekarstwo, udawali się do Cesarstwa Łacińskiego, gdzie ziemi nie brakowało. Zbudowane na tak słabych podstawach państwo łacińskie ostatecznie upadło w roku 1261 pod naciskiem Cesarstwa Nicejskiego.

Zobacz także w galerii: Mapę Konstantynopola